İhraç Kayıtlı Fatura Nedir? Tecil-Terkin Uygulaması Nasıl İşler?

Ticarette en önemli belgelerden olan faturanın tek bir türü yok. Farklı durumlarda farklı fatura türleri kullanmanız gerekir. Örneğin üretim yapıyorsanız ve yurt dışına ihraç etmesi için firmalara mal satıyorsanız normal satış faturasından farklı bir faturaya ihtiyacınız olur.

İşte ihraç kayıtlı fatura tam da bu durumda düzenlenir.

İhraç kayıtlı fatura kafa karıştırıcı geliyorsa içeriğimizden faydalanarak soru işaretlerini giderebilirsiniz.

Genel Bakış

• İhraç kayıtlı fatura; imalatçı firmaların, malın yurt dışına ihraç edilmesi şartıyla ihracatçı firmalara KDV tahsil edilmeden düzenlediği faturadır.
• KDV faturada hesaplanır ve beyannamede beyan edilir ancak tahsil edilmez. Tecil-terkin uygulanır.
• İhracat, süresi içinde gerçekleşirse tecil edilen KDV terkin edilir.
• Süresinde ihracat yapılmazsa KDV tutarı, gecikme zammıyla birlikte tahsil edilir.
• Faturada ilgili kanun maddesine atıf yapılarak açıklama eklenmesi ve KDV istisna kodu yazılması gerekir.

İhraç Kayıtlı Fatura Nedir?

İhraç kayıtlı fatura, Türkiye’de üretim yapan imalatçıların, ürünlerini ihracatçı şirketlere satarken düzenlediği faturadır. İhraç kayıtlı faturanın en önemli noktası, satılan malların belli süre içinde yurt dışına ihraç edilmesi şartıyla düzenlenmesi ve üretici firmanın daha sonra KDV iadesi almasıdır.

Bu faturada KDV istisnası, tecil-terkin uygulamaları ile gerçekleşir. Yani imalatçı satışı belgelemek için KDV’li bir fatura düzenler ancak alıcıdan tahsil etmez. Onun yerine daha sonra bu KDV’nin iadesini alır.

3065 sayılı Kanunun 11/1-c maddesi, yasal dayanağını oluşturur.

Karmaşık gibi görünse de e-fatura uygulaması ile birkaç tıkla ihraç kayıtlı fatura kesebilirsiniz.

İhracat Kayıtlı Satış Nedir?

İhracat kayıtlı satış, satıcının malını ihraç etmesini yani yurt dışına satışı ifade eder. İhraç kayıt ve ihracat kayıtlı kavramları genellikle karıştırılır ve aynı anlama geldiği düşünülerek birbirinin yerine kullanılır. Oysa bu iki konunun birbirinden ayrılan yönleri var.

Bir örnek ile detaylara bakalım. Diyelim yurt dışına ürün sattığınız yani ihracatçı bir firmanız var. İşte yurt dışındaki müşterilere ürün satmanız, ihracat kayıtlı satıştır.

Bir de sattığınız bu ürünleri satın aldığınız bir üretici firma olduğunu varsayalım. Bu üretici firmadan mal alırken satıcının size yani ihracatçıya düzenlediği faturaya ise ihraç kayıtlı fatura denir. Bu faturayı, ürünleri 3 ay içinde ihraç etmeniz şartıyla düzenler ve KDV tahsil etmez.

KDV'den muaf oldukları için KDV tahsil edilmez ancak ihraç kayıtlı faturada KDV beyan edilir ve iadesi alınır.

Tecil ve Terkin Uygulaması Nasıl İşler?

Tecil ve terkin, kanunda belirlenen üç aylık süre için vergi erteleme mekanizması gibi işler. KDV tecili, ihracat gerçekleşene kadar verginin ertelenmesi anlamına gelir. Terkin ise tecil edilen KDV’nin iade edilmesi; silinmesidir.

Gelin detaylara bakalım.

Tecil Nedir?

Tecil, bir verginin ödenmesinin ileri bir tarihe ertelenmesi anlamına gelir. İhraç kayıtlı satışlarda tecil; KDV’nin hesaplanması ancak tahsilat yapılmaması ve bu tutarın ihracat gerçekleşene kadar vergi dairesi nezdinde ertelenmesidir.

Bu süreçte KDV, mükelleften hemen alınmaz; vergi dairesi tarafından tecil edilir. Eğer ihracat süresi içinde gerçekleştirilirse ertelenen KDV borcu terkin edilir. Belirtilen sürede ihracat yapılmazsa tecil edilen vergi, gecikme zammı ile tahsil edilir.

Terkin Nedir?

Terkin; tecil edilen yani ertelenen vergi ödemesinin, ihracat gerçekleştikten sonra silinmesi, iade edilmesidir. Bunun için ihracatın ispatı gerekir.

Bu aşamada vergi dairesinin tecil ettiği tutar, vergi silinmesi yoluyla kapatılır ve ilgili muhasebe kaydı yapılarak ihraç kayıtlı satış süreci tamamlanmış olur.

3 Aylık İhracat Süresi

Tecil ve terkin için kanunda belirlenen ihracat süresi 3 aydır. Yani vergi dairesi tarafından KDV’nin iade edilebilmesi için 3 ay içinde ihracat zorunluluğu söz konusu.

Bu 3 ayı; malların ihracatçı firmaya teslim tarihini takip eden ay başından itibaren hesaplayabilirsiniz. İhracatçı firma bu 3 aylık süre içerisinde ihracat yapıp bunu imalatçı firmaya bildirdiğinde KDV iadesi gerçekleşebilir.

Özellikle çok fazla firma ile çalışıyorsanız süre takibi zorlayıcı olabilir. Bunun için Bizim Hesap’ta bulunan takvime 3 aylık bir vade ekleyip belirlenen sürede hatırlatma bildirimi alabilirsiniz.

Kimler İhraç Kayıtlı Fatura Kesebilir?

İhraç kayıtlı fatura KDV avantajı sağlıyor olsa da bundan tüm firmalar faydalanamaz. Yalnızca imalatçı firmalar ihraç kayıtlı fatura kesebilir. Bunun için;

• üretici işletme olmak,
• sanayi sicili kaydı,
• kapasite raporu gibi çeşitli kriterleri sağlamalısınız.

İmalatçı Şartı

İhraç kayıtlı fatura kesebilmek için ilk ve en önemli şart, imalatçı firma olmak yani üretim faaliyeti yürütmek. İhracatçı firmalara sattığınız ürünler, kendi imalatınız olmalı.

İlk şartı karşılıyorsanız daha sonra sanayi işletmesi olduğunuzu ve belli bir üretim kapasitesiniz bulunduğunu kanıtlayan çeşitli belgelere sahip olmalısınız.

Sanayi Sicil Belgesi

İhraç kayıtlı fatura kesebilmek için sanayi siciline kayıtlı olmanız ve Sanayi Sicil Belgesine sahip olmanız gerekir. Ayrıca

• sektörünüzle ilgili meslek odasına kayıt olmanız (Ticaret Odası ya da Sanayi Odası gibi),
• Gıda üreticisiyseniz Tarım ve Orman Bakanlığı onaylı gıda işletme belgesi almanız,
• Çiftçiyseniz Çiftçi Kayıt Belgesi almanız gerekir.

Üretim yaptığınız sektöre göre resmi kayıt ve üretim belgesi gibi çeşitli evraklarla üretim faaliyetini belgelendirmek, ihraç kayıtlı fatura kesebilmek için gereken şartlardan biri.

Kapasite Raporu

Faaliyet alanınız ve ürettiğiniz ürüne göre yeterli çalışanınız ve üretim yapacak yeterli tesis, makine, arazi gibi altyapınız bulunması gerekiyor. Burada dikkat etmeniz gereken, ilgili Sanayi Sicil Tebliğlerinde belirtilen sayıda işçinizin bulunması ve kapasite raporuna uygun üretim altyapısına sahip olmanız.

İhraç Kayıtlı Fatura Hangi Mallar için Düzenlenir?

İhraç kayıtlı faturayı sadece imal ettiğiniz ürünler için düzenleyebilirsiniz. Satışa konu olan mal; nihai mal niteliğinde olmalı yani bir üretim çıktısı olarak ortaya çıkmalı. Ayrıca KDV kapsamına giren bir ticari mal olması da gerekir.

İmal Edilen Mallar

İmal edilen mal, kendi üretiminiz olan mamul ürünleri ifade eder. Bir üretim süreci sonucunda ortaya çıkarlar ve işletmenizin stok kayıtlarında yer alır.

Hizmetlerde Uygulanır mı?

Hayır, ihraç kayıtlı faturalar hizmetler için uygulanmaz. Bu uygulama yalnızca üretici firmaların, ihracat şartı ile yaptıkları mal satışları için geçerlidir.

İhraç Kayıtlı Fatura Nasıl Düzenlenir?

İhraç kayıtlı fatura özel bir fatura türü olduğu için düzenlerken bazı detaylara dikkat etmeniz gerekir. Örneğin KDV hesaplansa bile tecil ve terkin uygulamaları olacağından istisna kodu bulunmalı ve ilgili mevzuata atıf yaparak açıklamaya eklenmelidir.

İhraç kayıtlı fatura düzenleme detayları şu şekildedir:

Faturada Yer Alması Gereken İbare

İhraç kayıtlı faturalarda vergi istisnasının sebebini belirten açıklama yer almalıdır. Yasal dayanak olan 3065 sayılı Kanunun 11/1-c maddesine atıf yaparak açıklama eklenmelidir.

Örneğin; “3065 sayılı KDV Kanununun (11/1-c) maddesi hükümlerine göre, ihraç edilmek şartıyla teslim edildiğinden, KDV tahsil edilmemiştir.”

KDV Hesaplama Şekli

İhraç kayıtlı faturalarda KDV oranı normal satış faturaları gibi yazılır ve hesaplanır. KDV oranı ve tutarı hesaplansa da ihracatçı firmadan KDV alınmaz ve tecil işlemi yapılır.

Yine de beyanname kaydı ve matrah hesaplama için KDV oranının hesaplanması gereklidir.

İstisna Kodu

Açıklamada, KDV istisna tipine göre muafiyet kodu yazmalısınız. 701 İstisna Kodu, genel ihraç kayıtlı satış yapan mükellefler tarafından kullanılır.

Neyse ki elektronik belge oluştururken tüm bu süreçleri birkaç saniyede tamamlayabilirsiniz. Örneğin fatura türünü İhraç Kayıtlı olarak seçtiğinizde sistem, 701 kodunu ve gerekli açıklamayı otomatik olarak faturaya ekler.

Aşağıdaki videodan Bizim Hesap’ta ihraç kayıtlı e-fatura oluşturma adımlarını inceleyebilirsiniz:

İhraç Kayıtlı Fatura Örneği

İhraç kayıtlı fatura örneğini inceleyebilirsiniz:

Süresinde İhracat Yapılmazsa Ne Olur?

İhraç kayıtlı faturalarda uygulanan KDV istisnası, satılan malın belli bir süre içerisinde ihraç edilmesi şartıyla uygulanır. Malın süresi içinde ihraç edilmemesi, KDV’nin tahakkuk etmesine ve vergi dairesi tarafından tahsil edilmesine yol açar.

Bu durumda tahsil edilmeyen KDV, artık ertelenmiş vergi değil ödenmesi gereken bir borç haline gelir.

KDV’nin Tahsili

3 aylık süre içinde ihracat gerçekleşmezse daha önce tecil edilen KDV, artık vergi borcu olarak imalatçıdan yani faturayı düzenleyenden tahsil edilir.

Bu süreç ödeme yükümlülüğü doğurur ve imalatçının mali yükü yaratır.

Gecikme Zammı

İhracat gerçekleşmediğinde tecil edilen KDV, imalatçıdan tahsil edilir. Üstelik vergi dairesi KDV için gecikme zammı uygular. Mücbir sebeplerle ihraç edilmemesi durumunda KDV, tecil faiziyle birlikte tahsil edilir.

Süre aşımı ve gecikmeye bağlı olarak çeşitli cezai yaptırımlarla karşılaşma riskiniz de artar.

İhraç Kayıtlı Fatura ile İhracat Faturası Arasındaki Fark

İhraç kayıtlı fatura, yurt içi satış şeklinde ancak ihracat şartına bağlı olarak KDV istisnası ile düzenlenir. Bu satışta tecil-terkin uygulanır. Yani KDV hesaplanır ve beyan edilir ama ihracat gerçekleşirse terkin edilir.

İmalatçının ürünü, ihracatçı aracılığıyla dolaylı olarak yurt dışına çıkar.

İhracat faturası ise ürünün doğrudan yurt dışındaki alıcıya teslimi için düzenlenir. Satış KDV istisnası kapsamında doğrudan KDV’siz yapılır.

Bu fatura, ihracatçıya değil yurt dışındaki alıcıya kesilir ve KDV tahsilatı söz konusu olmaz.

Özetle:

• İhraç kayıtlı fatura, imalatçının Türkiye’deki ihracatçıya, 3 ay içinde ihracat şartıyla ve KDV tahsil etmeden düzenlediği faturadır.
• İhracat faturası, ihracatçının doğrudan yurt dışındaki alıcıya ve KDV istisnası ile düzenlediği faturadır.

İhraç Kayıtlı Faturanın Avantajları ve Riskleri

İhraç kayıtlı fatura, imalatçılar için hem avantaj hem de riskleri beraberinde getirir.

Avantajlar

• Vergi avantajı sağlar. İhracat süresinde tamamlandığında KDV terkin edilir.
• KDV yükü azalacağından nakit akışınız rahatlar.
• KDV ertelemesi ve iadesi sayesinde maliyet ve finansal planlamanızı buna uygun şekilde yapabilirsiniz.

Riskler

• 3 ay kısıtı olduğu için süre riski vardır. İhracat 3 ay içinde yapılmazsa ertelenen KDV, vergi borcu haline gelir.
• Gecikme durumunda mali sorumluluk imalatçıdadır ve KDV gecikme zammıyla birlikte tahsil edilir.
• Mevzuat uyumu için dikkatli olmak gerekir. Olası hatalar vergi riskini doğurabilir.

İhraç Kayıtlı Faturanın Muhasebe Kaydı

İhraç kayıtlı faturalarda mevzuat uyumu ve muhasebe kayıtlarında hata olmaması büyük önem taşır. Aksi halde tecil-terkin sürecinde çeşitli vergi riskleri doğabilir.

Bu nedenle kayıtların doğru hesaplarda ve doğru şekilde yapılması gerekir.

İhraç kayıtlı satışta muhasebe kaydı şöyledir:

• Satış bedeli: 120 Alıcılar Hesabı
• Satış tutarı: 600 Yurtiçi Satışlar Hesabı
• Hesaplanan ancak tahsil edilmeyen KDV: 391 Hesaplanan KDV Hesabı

Hesaplanan KDV, tecil edilmesi için 192 Diğer KDV hesabına alınarak KDV tecil kaydı yapılır.

İhracat süresi içinde gerçekleştiğinde:

• Tecil-terkin kaydı yapılır.
• Tecil edilen KDV, ilgili hesaplardan kapatılır.
• 360 Ödenecek Vergi Hesabında bir borç oluşmaz.
• Süreç uygun muhasebe fişi ile sonlandırılır.

İhracat süresi içinde yapılmazsa, tecil edilen KDV ödenecek vergi haline gelir ve bu tutar, vergi borcu olarak tahakkuk ettirilir.

Bu nedenle ihraç kayıtlı faturalarda muhasebe kayıtlarının, beyanname ve fiili ihracat süreciyle uyumlu olması çok önemlidir.

Bir örnek ile özetleyelim:

İhraç kaydıyla mal teslimi

İmalatçı A firmasının 25.02.2026 tarihinde X malı 3065 sayılı Kanunun 11/1-c maddesine göre ihracatçı B firmasına satışı gerçekleşmiştir.

120 Alıcılar 440.000 TL

600 Yurt İçi Satışlar 400.000 TL

391 Hesaplanan KDV (%10) 40.000 TL

192 Diğer KDV 40.000 TL

Bu örnekte ihraç kayıtlı faturamızı düzenledik ve tecil-terkin göstererek 3 aylık süreyi bekliyoruz.

Sıkça Sorulan Sorular