Ticaret Bakanlığı’nın gelişen teknoloji ile süreçleri daha iyi ve kolay hale getirmek için uyguladığı e-dönüşüm projelerinden biri de e-belgedir. Elektronik Belge Sistemi olarak da tanımlanan e-belge kullanımı bazı mükellefler için zorunlu tutulmuştur.
e-Belge içerisinde yer alan elektronik belge çeşitlerinin fazlalığı ve farklı vergi mükellefler için zorunlu olması akıllarda soru işareti yaratır. O nedenle e-belgeler hakkında bilmeniz gereken tüm detayları sizler için derledik.
e-Belge Nedir?
e-Belge, kağıt formattaki dokümanların dijital ortamda; düzenlenmesini, iletilmesini, arşivlenmesini ve sorgulanmasını sağlayan bir dijital dönüşüm uygulamasıdır. Maliye Bakanlığı’na bağlı GİB de kayıt dışı ekonomiyle mücadele etmek ve işlemleri daha hızlı bir şekilde halletmek için farklı e-belge çeşitleri sunar.
Sistemde kullanılacak olan e-belge çeşitlerinin GİB tarafından belirlenen standartları takip etmesi gerekir.
GİB tarafından sunulan elektronik belge çeşitleri şunlardır:
- Elektronik Bilet / e-Bilet
- Elektronik Defter / e-Defter
- Elektronik Fatura / e-Fatura
- Elektronik İrsaliye / e-İrsaliye
- Elektronik İhracat / e-İhracat
- Elektronik Arşiv Fatura / e-Arşiv Fatura
- Elektronik Gider Makbuzu / e-Gider Makbuzu
- Elektronik Serbest Meslek Makbuzu / e-SMM
- Elektronik Müstahsil Makbuzu / e-Müstahsil Makbuzu
e-Belge Mükellefi Kapsamı
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından Resmi Gazete’de yayınlanan tebliğler ile elektronik belge sistemine geçmesi zorunlu tutulan tüzel ve gerçek kişiler, e-belge mükellefidir. İşletme ve şahısların kanunlar ile belirlenen yıllık brüt asgari gelir limitlerinin üzerinde olması durumunda e-belgeye geçişi zorunlu tutulur ve mükelleftir.
Yıllık ciro limitinin altında kalan kişiler gönüllülük esasına dayalı olarak e-belge geçişi yapabilir fakat mükellef değildir.
509 Sıra No’lu VUK Genel Tebliği ile e-belge kullanması zorunlu tutulan mükellefler detaylı olarak belirtilir. Mükellefler için belirlenen yıllık limitler her yıl düşürülerek daha fazla işletmenin elektronik sisteme katılması talep edilir.
e-Fatura ve e-Arşiv Mükellefleri
2026 yılı için 2022 veya müteakip hesap dönemleri için 3 Milyon TL ve üzeri olan mükelleflerin e-faturaya geçişi zorunludur. Ayrıca;
- Kendilerine veya aracı hizmet sağlayıcılarına ait internet sitelerinde veya diğer her türlü elektronik ortamda mal veya hizmet satışını gerçekleştiren mükelleflerden, 2022 veya müteakip hesap dönemleri için 500 Bin TL ve üzeri brüt satış hasılatı (veya satışları ile gayrisafi iş hasılatı) olanlar,
- İnternet reklamcılığı hizmet aracıları ile ilan yayınlayanlar ve elektronik ortamda mal ve hizmet satışı gerçekleştirenlerden 2022 veya müteakip hesap dönemleri için 500 Bin TL ve üzeri brüt satış hasılatı (veya satışları ile gayrisafi iş hasılatı) olanlar,
- Gayrimenkul ve/veya motorlu taşıt, inşa, imal, alım, satım veya kiralama işlemlerini yapanlar ile bu işlemlere aracılık faaliyetinde bulunan mükelleflerden brüt satış hasılatı (veya satışları ile gayrisafi iş hasılatı); 2022 veya müteakip hesap dönemleri için 500 Bin TL ve üzeri olanlar,
- Kültür ve Turizm Bakanlığı ile belediyelerden yatırım ve/veya işletme belgesi alarak konaklama hizmeti veren oteller,
- EPDK’dan şarj ağı işletmeci lisansı alan mükellefler ve bu mükellefler tarafından sertifika verilen şarj istasyonu işletmecileri,
- SGK ile sözleşme imzalayan sağlık hizmeti sunucuları ile medikal malzeme ve ilaç/etken madde temin eden tüm mükellefler, e-faturaya geçmek zorundadır.
e-Defter Mükellefleri
e-Defter sistemi; yevmiye ve büyük defter tutulmasını, beyanname, berat ve dilekçe verilmesini elektronik ortama taşıyan bir sistemdir. e-Fatura uygulamasına geçiş zorunluluğu bulunan mükelleflerin e-deftere geçişi de zorunludur. Ek olarak;
- Bilanço esasına göre defter tutmak zorunda olan mükellefler ile ihtiyari olarak bilanço esasına göre defter tutanlar,
- Türk Ticaret Kanunu 397/4. maddesine göre bağımsız denetlenmesi gereken şirketler de e-defter uygulamasına geçmek zorundadır.
e-Defter geçişi yapan kullanıcılar, kayıt oldukları tarih itibari ile tüm işlemlerini sistem üzerinden yapmak zorundadır. Aksi halde işlemler yapılmamış sayılarak cezaya tabi tutulur.
Gönüllü olarak e-defter kullanıcısı olmak isteyenler için de başvuru yolu açıktır.
e-İrsaliye Mükellefleri
Kağıt üzerinde tutulan irsaliye ile aynı niteliklere sahip olan e-irsaliye, dijital ortamda düzenlenir. Sevk ve taşıma irsaliyesi olarak fiziki ortamda tutulan belgeler, e-irsaliye sistemi ile elektronik ortamda tek birine karşılık gelir ve e-irsaliye, sevk irsaliyesi yerine kullanılır.
e-İrsaliye sistemine geçişi zorunlu olan mükellefler şu şekilde sıralanabilir:
- Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli 1 ve 3 sayılı listedeki malları üreten ve ithal edenler,
- 3213 sayılı Maden Kanunu kapsamında düzenlenen işletme ruhsatı sahipleri ve maden üretiminde bulunan gerçek/tüzel kişiler,
- 4634 sayılı Şeker Kanununa göre şekerin imalini gerçekleştirenler,
- Demir ve çelik ile demir veya çelikten eşyaların imali, ithalini yapanlar,
- Gübre Takip Sistemi’ne kayıtlı kullanıcılar,
- e-Fatura uygulamasına kayıtlı olan ve brüt satış hasılatı 2021 veya müteakip hesap dönemlerinde 10 Milyon TL ve üzeri olan mükellefler,
- Komisyoncu veya tüccar olarak sebze ve meyve ticareti yapanlar,
- İnşaat Demiri İzleme Sistemine geçiş zorunluluğu getirilen mükelleflerden brüt satış hasılatı 2024 ve müteakip hesap dönemlerinde 1 Milyon TL ve üzeri olanlar.
e-SMM Mükellefleri
Avukat, doktor, mimar, noter, mali müşavir, yazar ve ressam gibi işi mesaiye dayalı olan ve özel çalışan kişiler serbest meslek makbuzu kesmek zorundadır. Serbest meslek makbuzu kesmekle mükellef olan kişiler için e-SMM zorunluluğu vardır.
Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’ne göre 30 Haziran 2020 tarihi itibariyle meslekte olan ve yeni başlayanlar için elektronik serbest meslek makbuzu geçişi zorunludur.
Belge Mükellef Sorgulama Yöntemleri
Elektronik Belge Sisteminde yer alan belgelerin kontrol edilmesi mümkündür. Satın aldığınız ürünlerle ilgili size kesilen e-faturaların ve e-arşiv faturalarının sorgulanması ve mükellefiyet teyit işlemi için ilgili sitelerini kullanabilirsiniz.
e-Fatura ve e-Arşiv Sorgulama
e-Fatura ve e-arşiv sorgulamak için aşağıdaki birkaç adımı takip etmeniz yeterlidir.
- Fatura sorgulama işlemi için e-belge sayfasında yer alan e-arşiv faturaya kayıtlı kullanıcılar alanını ziyaret edebilirsiniz.
- e-Fatura üzerinde yer alan fatura düzenleyicisine ait vergi kimlik numarası ya da T.C. kimlik numarası, fatura numarası, tutar bilgisi sorgulama için yeterlidir.
- Sizden istenen bilgileri sistemdeki form üzerinde belirtilen yerlere yazdıktan sonra teyit için güvenlik kodunu yazabilirsiniz.
- Gönder tuşuna bastıktan sonra karşınıza vergi kimlik numarası, alıcı ismi ve ödenecek tutar bilgileri çıkar.
- “Sistemde Kayıtlıdır!” ibaresi yer alıyorsa elektronik belge hukuki şekilde düzenlenmiştir.
e-Belge Geçiş Yöntemleri
Elektronik Belge Sistemi’nde yer alan e-fatura, e-irsaliye, e-SMM ve e-defter geçişini zorunlu olarak yapmanız gerektiğinde bunun için birkaç farklı yol bulunur.
- İlk olarak ilgili belgeye ait “gov.tr” uzantılı resmi siteye giriş yapmanız gerekir. Burada farklı belgeler için form doldurarak başvurunuzu tamamlayabilirsiniz. Siteye giriş için e-imza ya da mali mührü önceden temin ederek hazırda bulundurmanız gerekir.
- İkinci yöntemde vergi dairelerine giderek görevlilerden sizin için işlemi tamamlamasını isteyebilirsiniz. Vergi dairesine yanınızda gerekli evrakları götürerek kimliğiniz ile başvuru yaparsanız e- belgeye geçiş işlemleri sizin adınıza sistemden yapılır.
- İkinci geçiş yöntemi ise aracılar kullanmaktır. Basit vergi mükellefleri meslek odası ya da meslek sahiplerine yetki sözleşmesi imzalayarak izin verebilir. Bu sayede sizin için aracı kıldığınız kişi işlemleri internet sitesi ya da vergi dairesinden yapabilir.
- Aracı kullanmanın bir diğer yolu entegratörler olur. Bizim Hesap gibi yetkili özel entegratörler elektronik belgeleme sistemlerinde kullanacağınız yazılımları temin etmeniz ve başvuru yapmanız için aracı olur.
Bizim Hesap online ön muhasebe uygulamaları ile siz de şirketiniz ve işletmeniz için gerekli tüm evrak işlerini tek bir platform üzerinden halledebilirsiniz.
GİB tarafından belirtilen kurallara uygun şekilde düzenlenen e-fatura, e-irsaliye formlarını isterseniz kişiselleştirmek de mümkündür. Üstelik elektronik arşiv kaydı ve e-defter saklama alanı da sunar.
Şimdi bizimle iletişime geçerek e-dönüşüm hizmetlerine adım atabilirsiniz.
