Limited şirket kurmayı düşünen veya mevcut ortaklığı bulunan girişimcilerin en sık sorduğu soru, sigortalılık statüsüdür. “Şirket ortağı olursam Bağkur ödemek zorunda mıyım?” sorusunun cevabıysa genel kural olarak “Evet”tir. Fakat her kuralın bir istisnası var.
Başka bir iş yerinde sigortalı çalışmanız veya emekliliğiniz, zorunluluğu değiştirebilir.
Bu yazıda limited şirket ortaklarının sigortalılık statüsünü, SSK ve Bağkur çakışmalarını ve yasal yükümlülüklerinizi ele aldık.
Genel Bakış
- 5510 sayılı Kanun’a göre limited şirket ortakları, 4/1-b kapsamında yani Bağkur’lu (4B) sayılır.
- Ortaklık payı veya müdürlük sıfatı fark etmez. Şirketteki hisse oranınız ya da müdür olup olmamanız Bağkur zorunluluğunu değiştirmez; yalnızca ortak olmanız yeterlidir.
- Eğer başka bir iş yerinde 4A (SSK) kapsamında fiilen çalışıyorsanız, 6111 sayılı Torba Yasa kapsamında 4A statüsü 4B’ye üstün gelir. Bu durumda Bağkur primi ödeme zorunluluğu doğmaz.
- Limited şirket ortağı, kendi şirketinde 4A’lı gösterilemez. Aksi halde SGK, SSK primlerini iptal edip geriye dönük Bağkur borcu çıkarabilir.
Limited Şirket Ortağı Bağkur Zorunlu mu?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre Türkiye'de limited şirket ortakları zorunlu sigortalılık kapsamındadır. Kanun bu kişileri 4/1-b sigortalılık statüsünde yani eski adıyla Bağkurlu olarak tanımlar.
Şirket kuruluşunuz tescil edildiği andan itibaren limited şirket ortaklarının bağkur zorunluluğu otomatik olarak başlar. Yani siz istemeseniz bile devlet sizi “kendi nam ve hesabına çalışan” olarak görür.
Bu süreçte limited şirket ortağı bağkur primi ödemelerini düzenli yapmanız gerekir. Prim borçlarınızın birikmesi, sağlık hizmetlerinden yararlanamamanıza ve emeklilik sürecinizin aksamasına neden olabilir.
Özetle, başka bir yerde sigortalı bir çalışmanız yoksa limited şirketlerde bağkur zorunluluğu değişmez bir zorunluluktur. SGK tesciliyse şirket kuruluşuyla birlikte sistem üzerinden otomatik olarak yapılır; kontrolünüzde değildir.
Limited Şirket Ortaklığında Zorunlu Sigortalılık ve Temel Şartlar
Limited şirket ortağı olduğunuzda yalnızca kağıt üzerinde imza atmakla kalmaz; aynı zamanda sosyal güvenlik statüsü ve sorumluluklar da kazanırsınız.
Bu statünün başlaması için şu adımlar gerçekleşir:
- Ticaret Sicili Kaydı: Şirket ana sözleşmesinin ticaret siciline tescil edilmesiyle süreç başlar.
- Otomatik Bildirim: Ticaret sicil memurlukları, şirket ortaklık kaydı bilgisini SGK'ya iletir.
- Sigortalılık Başlangıcı: Tescil tarihi itibariyle 4B (Bağkur) sigortalılığınız aktifleşir.
Burada ortaklık payınızın az veya çok olması durumu değiştirmez. Şirkette müdürlük sıfatı taşıyıp taşımamanız da sigortalılık başlangıcı için bir kriter kabul edilmiyor. Sadece “ortak” olmanız Bağkur kapsamına girmeniz için yeterli bir sebep.
Çifte Sigortalılık Nedir?
Sosyal güvenlik sistemimizde bir kişi aynı anda birden fazla sigortalılık statüsüne tabi olabilir. Buna sigortalılık çakışması veya SSK–Bağkur çakışması denir.
Örneğin; bir yandan kendi limited şirketinizde ortaksınız (4B), diğer yandan başka bir firmada ücretli çalışan olarak (4A) görev yapıyorsunuz. Bu duruma “çifte sigortalılık” potansiyeli denir ancak SGK mevzuatı gereği tek bir statü esas alınır.
Eskiden hizmet akdi ile çalışsanız bile şirket ortağı olduğunuzda Bağkur ödemek zorundaydınız. Ancak 2011 yılında yapılan yasal düzenlemelerle (6111 sayılı Torba Yasa) bu kural değişti ve 4A-4B çakışması durumunda çalışan lehine bir üstünlük sağlandı.
Çatışan Sigortalılıkta Hangi Sigortalılık Geçerli Sayılır?
Hem şirket ortağı olup hem başka bir iş yerinde sigortalı çalışıyorsanız öncelik kuralı uygulanır ve sigortalılığın geçerliliğinde SSK (4A) baskın gelir. Yani kendi şirketinizin ortağıysanız ve başka yerde sigortalı çalışıyorsanız Bağkur primi ödemek zorunda değilsiniz.
Fakat fiili çalışmanın varlığı şart. Sahte sigortalılık durumunda SGK denetmenleri veya yargıtay içtihadı doğrultusunda yapılan incelemelerde SSK iptal edilir ve geriye dönük Bağkur borcu doğar. Bu durumda iptal/tespit davası açmanız gerekebilir.
“Önceden başlayıp devam eden sigortalılık” ilkesi ne demek?
Eskiden kesintisiz sigortalılık durumunda kişinin ilk başladığı sigorta kolu üzerinden prim ödemeye devam etmesi esastı. Fakat yeni düzenlemeyle başlangıç tarihi ne olursa olsun 4A (SSK) statüsü 4B (Bağkur) statüsünün önüne geçti.
Yani limited şirket ortağı olmadan önce SSK'lı olmanız veya olduktan sonra SSK'lı bir işe girmeniz herhangi bir farka yol açmaz. Devamlılık şartı ve prim ödeme sürekliliği sağlandığı sürece 4A statüsünde kalmanız mümkün.
Bağ-Kur devam ederken SSK’lı çalışma neden geçerli sayılmayabilir?
Bir limited şirket ortağı, kendi şirketinde 4A'lı (SSK'lı) olarak çalışamaz. Çifte sigortalılık yasağı kapsamında kişinin kendini işçi sıfatıyla bildirmesi mümkün değil. Kendi şirketinizi kurup kendinizi şirketinizde sigortalı gösterirseniz SSK bildirimi geçersizliği doğar.
SGK bunu tespit ettiğinde:
- Ödenen SSK primlerini iptal eder.
- Sizi geriye dönük Bağkur kapsamına alır.
- Aradaki farklar için borç çıkarır.
Bu nedenle hizmet akdinin niteliği çok önemli bir husus. SSK'lı olabilmeniz için ortağı olmadığınız başka bir iş yerinde çalışıyor olmanız gerekir. Aksi takdirde geriye dönük düzeltme/iptal işlemleriyle karşılaşmanız kaçınılmaz olur.
