Artık yapay zekâ, gerçekçi görseller oluşturmanın ya da onunla günlük konularda sohbet etmenin de ötesinde bir konumda. Günümüzde iş dünyasını da yakından ilgilendiriyor. Özellikle tekrarlayan işlerde otomasyon sağlaması, muhasebe gibi alanlarda onu önemli bir konuma getiriyor.
Bu içeriğimizde yapay zekânın muhasebeciliği nasıl etkileyebileceğini ele aldık. Keyifli okumalar!
Genel Bakış
- Yapay zekâ, muhasebecilere zaman kaybettiren ve tekrarlayan görevleri devralıyor.
- Muhasebecilerin üçte ikisi, yapay zekânın en önemli faydasının rutin görevleri otomatikleştirmesi olarak görüyor.
- Yapay zekâ sayesinde muhasebeciler daha fazla müşteriye daha verimli hizmet verebilir.
- Muhasebecilere; kontrol, karar alma, yönlendirme, danışmanlık gibi alanlarda duyulan ihtiyaç, artarak devam edecek.
- Yapay zekayı kullanırken KVKK, yapay zekâ halüsinasyonu ve bilgi doğrulamaya mutlaka dikkat edilmeli.
Yapay Zekâ Muhasebede Neleri Değiştirecek?
Yapay zekanın muhasebeyi dönüştüreceği birkaç farklı alan olduğunu söyleyebiliriz. Bunların ortak özelliği ise muhasebecilerin iş yükünü azaltacak olması.
Evrak/fiş okuma ve otomatik sınıflandırma
Muhasebede en çok zaman alan süreçlerin biri de evrak ve fişlerin işlenmesidir. Masraflar, dağınık faturalar, perakende fişleri derken hem zaman kaybettirir hem de hata riskini artırır.
Yapay zekâ sistemleri ise belgelerin içeriklerini anlayabilir. Fiş üzerindeki tarihi, tutarı, harcama türünü otomatik olarak algılayıp sınıflandırabilir. Üstelik buna uygun şekilde muhasebe hesabı önererek sürece hız kazandırabilir.
Böyle bir gelecekte muhasebeciler artık verileri giren değil; yapılan işlemleri kontrol eden konumda yer alır.
Banka hareketlerinden muhasebeleştirme ve mutabakat
Yapay zekâ, özellikle veri işleme gibi görevlerin pek çoğunu gerçekleştirebilir. Muhasebede de veri girişi ve mutabakat gibi rutin işlerin çoğunlukta olduğunu düşünürsek yapay zekâ otomasyonundan en çok faydalanabilecek alanlardan biri.
Örneğin muhasebecilerin;
- banka hareketlerinden veri girişi ve eşleştirme,
- makbuz mutabakatı,
- raporlama,
- hesap mutabakatı ve çok daha fazlası yapay zekâ otomasyonu ile yapması mümkün olacak.
e-Belge süreçleri ve entegrasyonlar
e-Fatura, e-Arşiv ve e-İrsaliye gibi e-belge uygulamaları, muhasebeyi dijitalleştirdi. Ancak işletmeleri hala kontrol ve hata düzeltme gibi manuel süreçler bekliyor.
Yapay zekâ ise dijitalleşmenin de ötesine geçerek belge oluşturmaya ek olarak analiz de sağlayabilir.
Örneğin
- Bir fatura kesiyorsunuz ve olağandışı KDV oranı girdiniz; bunu anında tespit edebilir.
- İrsaliye ve fatura uyumsuzluğu mu var? Tutarsızlıkları hemen yakalayabilir.
- Banka hareketleriniz ile sistemdeki e-fatura ödemelerini eşleştirebilir.
- Entegrasyonlar veri taşıyan sistemler olmaktan çıkıp daha üretken yapılara dönüşebilir.
Tüm bunlar düşünüldüğünde, muhasebecilerin müşterilere destek verebilmek için gereken bilgi toplama vb. ön hazırlık görevlerini yapay zekaya bırakması bekleniyor. Bu sayede muhasebeciler artık daha fazla müşteriye daha verimli şekilde hizmet verebilecekler.
Muhasebecilik Tanımı Nasıl Değişecek?
Tekrarlayan işleri yapay zekaya devreden muhasebeciler; daha stratejik, yorum ve kontrol isteyen işlere odaklanan bir role geçecek.
Operasyondan danışmanlığa geçiş
Yapay zekâ, tekrarlayan ve muhasebecilerin vaktini alan görevleri üstlendikçe; muhasebeciliğin odak noktası değişecek. Süreçler otomatikleşti muhasebeciler de danışmanlık ve yönlendirme görevlerine daha fazla vakit ayırabilecek.
Böylece muhasebeciler kayıt tutmaktan ziyade o kayıtların ne anlama geldiğini yorumlayacaklar. Örneğin;
- Nakit akışında sıkışıklık ihtimallerini öngörmek,
- Karlılığı ürün/müşteri bazlı analiz edip stratejik kararları kolaylaştırmak,
- Risk analizini yapıp işletmelerin erken müdahale edebilmelerini sağlamak gibi.
“Kontrol eden” ve “onaylayan” insan
Yapay zekânın tüm etkileri, muhasebecileri kontrol eden ve onaylayan bir konuma getiriyor. Muhasebeciler artık
- süreci tasarlayacak,
- riskleri yorumlayacak,
- yapay zekânın çalışmalarını kontrol edecek ve
- tekrarlayan işler yerine istisna olan durumlara odaklanacak desek yanlış olmaz.
Bu, muhasebeyi daha stratejik bir alan durumuna getirecektir.
Yapılan araştırmalar gösteriyor ki her ne kadar görev üstlenebilse de yapay zekâ, özellikle sezgi gerektiren yargılarda bulunamaz. Görünen o ki uzun bir süre daha karmaşık ve belirsiz durumlarda karar verilmesi gerektiğinde görevi yapay zekâya değil muhasebecilere bırakacağız.
Riskler: Hata, sorumluluk, KVKK ve veri güvenliği
Muhasebecilerle yapılan ankete göre muhasebecilerin %62'si, yapay zekânın oluşturduğu raporlardaki hatalar konusunda kaygılı. Yapay zekanın çalışmalarını kontrol etmek ve hataları önlemek için insan değerlendirmesine hala ihtiyacımız var.
KVKK açısından temel prensipler ve aydınlatma
Muhasebe süreçlerinde TCKN, banka bilgileri, çalışan ve müşteri veriler, adres gibi çok sayıda kişisel ve finansal bilgi kullanılıyor.
KVKK’ya göre (kvkk.gov.tr) bu verileri işlerken şu temel ilkelere dikkat edilmesi zorunludur:
- Hukuka uygun olmalı.
- Doğru ve güncel olmalı.
- Amacı belirli ve meşru olmalı.
- Kullanılma amacıyla bağlantılı ve sınırlı olmalı.
- Mevzuatta belirlenen ya da kullanma amacı için gerekli olan süre kadar saklanmalı.
Yapay zekâ kullanımından doğabilecek en büyük risklerden biri de ihtiyaçtan fazla verinin toplanması veya bu verilerin farklı amaçlarla kullanılmasıdır.
Üstelik verilerini kullandığınız kişilere hangi verinin hangi amaçla işlendiğini açıkça bildirmeniz de zorunludur yani aydınlatma yükümlülüğü vardır. Yapay zekâ destekli çalışmalar arttıkça aydınlatma metinlerinin de bu veri işleme yöntemlerini kapsayacak şekilde güncellenmesi gerekir.
Üretken yapay zekâ “uydurabilir”; kritik kontrol gerekir
Yapay zekânın anlık olarak güncellenmemesi, bilgi kaynağı olarak kullanırken bir kez düşünmemiz gerektiğini hatırlatıyor. Üstelik yapay zekâ halüsinasyonu da söz konusu.
Bu, yapay zekâ araçlarının mevcutta olmayan bilgileri kullanması (ya da bunları yanlış yorumlaması) sebebiyle yanlış veya yanıltıcı yanıtları gerçekte varmış gibi vermesidir.
Bu gibi tutarsız bilgi/yorum alınan durumlarda muhasebecilerin yapacağı kontroller daha da kritik hale geliyor.
Değişimin hemen her sektör ve meslek için kaçınılmaz olduğu bir atmosferde, muhasebecilerin de hem yeniliklere açık hem de bilgiyi kontrol ederek doğru yönlendirmeleri yapan önemli bir rolü benimsemeleri büyük önem taşıyor.
