Sık döviz alışı yapıyorsanız “Kambiyo Vergisi” veya resmi adıyla BSMV’yi en az bir kez duymuş olmalısınız. Bu, döviz işlemlerinde pek görünmeyen küçük bir maliyet kalemidir.
Peki, kambiyo vergisiyle ne zaman karşılaşırsınız ve işletmenize gider olarak yazılabilir mi? Merak ettiğiniz soruları sizin için cevapladık. Keyifli okumalar!
Kambiyo Vergisi Ne Demek?
Halk arasında “Kambiyo Vergisi” olarak bilinen bu kesinti, esasında Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi'nin (BSMV) döviz ve altın alım işlemlerine uygulanan özel bir türüdür.
Devletin, bankalar, katılım bankaları veya yetkili döviz büroları aracılığıyla yaptığınız döviz (Dolar, Euro vb.) ve gram altın alım işlemlerinden tahsil ettiği bir vergidir.
Bu vergiyi anlamak için şu 3 temel detayı bilmek gerekir:
- Sadece “Alırken” Ödenir: Bu vergi, genellikle siz Türk Lirası ile döviz veya altın satın alırken tahsil edilir. Elinizdeki dövizi bozdururken (TL’ye dönerken) bu vergiyi ödemezsiniz.
- Otomatik Tahsil Edilir: Sizin ayrıca bir beyanname vermenize gerek yoktur. Mobil bankacılık uygulamasından veya gişeden “Al” emrini verdiğiniz anda, banka vergiyi işlem tutarının üzerine ekler, hesabınızdan çeker ve sizin adınıza devlete öder.
- Altın da Dahildir: Bankalardaki vadesiz altın hesapları üzerinden yapılan gram altın alımları da “kambiyo işlemi” sayıldığından, aynı vergi oranına (genellikle binde 2) tabidir.
Kambiyo Vergisini Kim Öder?
Kambiyo vergisinin ödenmesinde kural çok net: “Dövizi kim talep ediyorsa, vergiyi o öder.”
Yasal olarak bu verginin mükellefi, döviz alım emrini veren gerçek kişi (bireysel yatırımcı) veya tüzel kişidir (şirket). Yani bu süreçte verginin nihai yüklenicisi (cebinden para çıkan taraf) sizsiniz. Ancak işleyiş bakımından sizin vergi dairesine gidip ödeme yapmanız gerekmez.
Sistem şu şekilde işler:
- Aracı Kurumun Rolü (Vergi Sorumlusu): İşlemi gerçekleştirdiğiniz banka veya finans kuruluşu, vergi hukukundaki tanımı ile “Vergi Sorumlusu” sıfatını taşır. Banka, devletin vergi memuru gibi hareket ederek, siz işlemi onayladığınız saniyede vergiyi hesaplar.
- Otomatik Tahsilat (Kaynaktan Kesinti): Siz mobil bankacılıktan veya şubeden “Döviz Al” tuşuna bastığınızda, banka hesabınızdan iki kalem tutar çeker:
- Döviz Bedeli: Almak istediğiniz dövizin o anki kur karşılığı.
- BSMV (Kambiyo Vergisi): İşlem tutarı üzerinden hesaplanan vergi tutarı.
- Devlete Aktarım: Banka, sizin hesabınızdan kestiği bu vergiyi kendi kasasına atmaz; sizin adınıza (TCKN veya VKN'niz ile ilişkilendirerek) takip eden ay devlete öder.
Siz döviz alırken ekrana yansıyan toplam maliyetin içinde bu vergi zaten mevcuttur. Banka sadece tahsilatı yapıp postacı görevi görür, verginin asıl ödeyicisi her zaman döviz alıcısıdır.
Kambiyo Vergisi Hangi İşlemlerde Uygulanır?
Kambiyo vergisi, Türk Lirası karşılığında yapılan her türlü döviz alım işleminde uygulanır. İşleminizin fiziki veya dijital olması durumu değiştirmez. Banka şubesinden, internet bankacılığından veya mobil uygulamadan gerçekleştirdiğiniz işlemlerin hepsi kapsama girer.
Özellikle şu işlemlerde vergiyle karşılaşırsınız:
- Vadesiz hesaptan yapılan döviz alım işlemi.
- Fiziki olarak nakit alınan efektif döviz.
- Türk Lirası hesaptan döviz hesabına yapılan havale/EFT döviz transferleri.
Kısaca, banka döviz satışları sırasında veya bir yetkili müessese üzerinden döviz aldığınızda bu vergi otomatik olarak hesaplanır.
Kambiyo Vergisi Döviz Alırken mi Satarken mi Uygulanır?
Kambiyo vergisi yalnızca döviz satın alırken uygulanır, elinizdeki dövizi Türk Lirasına çevirirken (satarken) bu vergiyi ödemezsiniz.
Buradaki temel ayrım alım-satım yönüyle ilgilidir. Devlet, TL'den dövize geçişi vergilendirir. Dolayısıyla döviz satış işlemi yaparken (yani döviz verip TL alırken) herhangi bir vergi kesintisi olmaz.
İşlem türü ayrımı yaparken dikkat etmeniz gereken nokta, işlemin yönüdür. Vergi hesaplanırken kur farkı hariç tutulur ve doğrudan ana para (işlem tutarı) üzerinden vergi matrahı belirlenir.
Kambiyo Vergisi Oranları Nasıl Belirlenir?
Kambiyo vergisi oranları Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenir; ardından Resmî Gazete’de duyurularak yürürlüğe girer.
2026 yılında alınan kambiyo vergisi oranı %0,2’dir (binde iki oran). Olası mevzuat güncellemesi durumunda bankalar yayımlanan uygulama tebliğine göre sistemlerini günceller ve anlık geçerli oran üzerinden kesinti yapar.
Kambiyo Vergisi Nasıl Hesaplanır?
Kambiyo vergisi, işlem yaptığınız döviz tutarının (matrahın) güncel vergi oranıyla çarpılmasıyla hesaplarsınız.
Hesaplama mantığı oldukça basittir. Vergi matrahı, almak istediğiniz döviz tutarının TL karşılığıdır. Örneğin, döviz alım işleminiz sırasında bankanız işlem tutarı üzerinden binde oranında (örneğin %0,2) bir hesaplama yapar.
Şöyle örneklendirebiliriz:
- 10.000 TL'lik Dolar alıyorsunuz.
- Güncel oran binde 2 olsun.
- Tahsilat hesaplaması: 10.000 x 0.002 = 20 TL.
- Hesabınızdan 10.000 TL (döviz karşılığı) + 20 TL (vergi) düşer.
Bu tutarı işleminize ait dekontta “BSMV” veya “dekont kesintisi” satırında net bir şekilde görürsünüz.
Kimler Kambiyo Vergisinden Muaftır?
Belirli ticari ve ekonomik faaliyetleri yürüten kişi ve kurumlar kambiyo vergisinden muaftır.
Devlet, üretimi ve ihracatı desteklemek amacıyla bazı istisnalar tanır.
Mevzuat istisnası kapsamına giren başlıca gruplar şunlardır:
- İhracat bedelleri ile ilgili işlem yapan ihracatçılar (İhracatçılar Birliği üyesi olanlar).
- Sanayi sicil belgesine sahip işletmelerin ithalat ödemeleri ve üretim faaliyetleri için yaptıkları döviz alımları.
- Yatırım teşvik belgesi kapsamında kredi kullanan veya döviz alımı yapan firmalar.
- Bankalar ve finansal kuruluşların kendi aralarındaki işlemler.
Ayrıca diplomatik muafiyet sahibi konsolosluk ve elçilikler de kambiyo vergisi ödemezler.
Kambiyo Vergisi Gider Olarak Gösterilebilir mi?
İşletmeniz adına aldığınız dövizlerde doğan kambiyo vergisini gider olarak gösterebilirsiniz.
Ticari kazancın elde edilmesi ve idamesi için yapılan harcamalar kanunen kabul edilen gider (KKG) statüsündedir. İşletmenizin ticari faaliyetleri gereği döviz almanız gerekiyorsa (ithalat, borç ödeme vb.), ödediğiniz vergi bir maliyet unsurudur. Bu noktada gider yazma işlemini gönül rahatlığıyla yaparsınız.
Ancak dikkat etmeniz gereken nokta; işlemin şahsi değil, ticari olmasıdır. Eğer işletmeyle ilgisi olmayan keyfi bir alımsa KKEG değerlendirmesi (Kanunen Kabul Edilmeyen Gider) kapsamına girebilir.
Doğru muhasebe politikası ile bu ayrıma dikkat etmeniz vergi incelemelerinde sizi korur. Ayrıca ödediğiniz vergi bir vergi indirimi değil matrahtan düşülecek bir gider kalemidir.
Kambiyo Vergisi Muhasebe Kaydı
Kambiyo vergisini muhasebeleştirirken tutarı doğrudan finansman giderleri veya komisyon giderleri altında takip edersiniz. Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre ödediğiniz BSMV tutarını maliyet hesaplarına yansıtmanız gerekir.
Kayıt örneği genellikle şu şekilde oluşur:
- Döviz alımı gerçekleştiğinde ilgili banka hesabından para çıkar.
- Kesilen vergi tutarını 780 Finansman Giderleri hesabına borç kaydedersiniz.
- Eğer banka işlem ücreti de almışsa bunu banka komisyon gideri olarak işlersiniz.
- Karşı hesap olarak bankalar hesabı alacaklı çalışır.
Eğer tahakkuk esaslı çalışıyorsanız geçici olarak 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabını kullanmazsınız; çünkü bu vergi kaynakta kesilen bir vergidir. Dekont muhasebeleştirme işlemi sırasında dekont üzerindeki BSMV tutarını direkt gider yazarsınız.
Ayrıca BSMV hesabı gibi özel bir hesap açmak yerine gider hesaplarının altında bir alt hesap açarak takibini kolaylaştırabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Kambiyo vergisi (BSMV), genellikle Tek Düzen Hesap Planı'nda 780 Finansman Giderleri hesabında izlenir. İşletmenin yapısına göre bazen 770 Genel Yönetim Giderleri altındaki banka işlem giderleri bölümünde de takip edebilirsiniz.
Döviz satış işlemlerinde (Döviz -> TL), ihracatçı firmaların ihracat bedeli kabullerinde, sanayi sicil belgesi ile yapılan üretim kaynaklı alımlarda, yatırım teşvik belgesi kapsamındaki işlemlerde ve bankaların kendi aralarındaki işlemlerde kambiyo vergisi alınmaz.
