Gelir Vergisi Kanuna göre kazancın tespit usulü bakımdan iki mükellef grubu vardır. Bu gruplardan biri de basit usulde kazanç elde eden mükelleflerdir. Bu grubu dahil olan mükellefler, çeşitli kolaylıklardan faydalanabilir.
Bu yazımızda; basit usulde vergilendirme ne anlama gelir, şartları nelerdir, hangi sorumlulukları vardır gibi tüm soruları sizler için cevapladık.
Basit Usulde Vergilendirme Nedir?
“Basit Usule Tabi Olmak” şeklinde bilinen vergilendirme, Gelir Vergisi Kanunu 46. maddesinde detaylandırılmıştır. Basit usulde vergilendirme mükellefi olan kişiler, kazanç tespit ve Vergi Usul Kanunu defter tutmaya dair hükümleri hariç, kalan hükümlere tabidir.
Vesikalar, ibraz, bildirme, ceza hükümleri ve diğer ödevler ve ikinci sınıf tüccarlar hakkında çıkarılan hükümler kapsam içinde yer alır. Basit usul vergilendirme avantajları nedeniyle en basit mükellefiyet yöntemi olarak görülür.
Basit Usul Gelir Vergisi sadece kazanç üzerinden tek kalemde yapıldığı için avantajlıdır. Bu nedenle şartları karşılayan kişiler bu vergi türünün mükellefi olmak ister.
Basit Usulde Vergilendirme Sorumlulukları
Basit usulde vergilendirme, mükelleflere birçok avantaj ve kolaylık sağlar.
- Öncelikle bu mükelleflerin yasal muhasebe defteri tutma zorunluluğu olmadığı için farklı yöntemler ile alacak ve verecekler kayıt altına alınır. Kayıtların defter beyan sisteminde takip edilebilmesi için anlaşmalı şekilde işlem yaparlar.
- Satış fişi, Z raporu ve gün sonu hasılat miktarı vergilendirme dönemi öncesinde sisteme toplu bir şekilde eklenebilir.
- Alacak ve verecek hesaplaması yaparken sabit kıymet kalemleri için amortisman dahil edilmez.
- Kişiler isterlerse kayıtlarını kendi tutabileceği için mali müşavir ile çalışmak zorunlu değildir.
- Fakat meslek odasına kayıt yaptırmak ve belgeleri sunarak sistemin düzenli işlemesini sağlamak zorunludur.
- Basit usulde vergilendirme sistemine tabi mükelleflerin aylık olarak KDV beyannamesi vermesi gerekmediği için prosedürler ile sık uğraşmazlar.
- Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi sadece ücretler için doldurulur.
- Verginin iki taraf için bölünmesini kapsayan tevkifat işlemi sadece ücret için yapılarak diğer kalemler dahil edilmez.
- Her üç ayda bir beyan edilen Geçici Vergi Beyannamesi ilan etmeleri ve ödemeleri gerekmediği için sorumluluğu azdır. Sadece yıllık beyanname verilen basit usulde vergilendirilenler ayrıca indirimlerden de faydalanır.
- Vergiye uyumlu mükellef ve ticari kazanç istisnası gibi farklı indirimleri almaları ödeyecekleri vergi tutarını aşağı çeker.
Basit Usulde Vergilendirme Şartları
Basit usulde vergilendirme yöntemi ile mükellef olabilmek için Gelir Vergisi Kanunu ile belirtilen şartları sağlamak gerekir. Bu şartlar, Genel ve Özel Şartlar olarak iki alt başlıkta ele alınır:
Basit Usulde Vergilendirme Genel Şartları
- Zirai, mesleki ya da ticari faaliyetleri nedeniyle gerçek usulde gelir vergisine tabi olmamak.
- Kişinin kendi işinde çalışması ya da bulunması. (İşte yardımcı işçi ya da çırak kullanma, zaruri ayrılmalar nedeniyle işin başında bulunmamak kapsam dışı bırakılır.)
- İş yeri mülkiyetinin iş sahibine ait olması halinde emsal kira bedeli, kiralanmış olması halinde yıllık kira bedeli toplamının; Büyükşehir belediye sınırlarında 2026 takvim yılı için 99.000 TL’yi; diğer yerlerde 2026 takvim yılı için 60.000 TL’yi aşmaması gerekir.
Basit Usulde Vergilendirme Özel Şartları
- Mal alım satımı ile uğraşan kişiler için 2026’da yıllık mal alım tutarı 1.200.000 TL’yi; yıllık satış tutarı 1.900.000 TL’yi aşmamalıdır. Aldığı malı aynen ya da işledikten sonra satanlar bu gruba dahildir.
- Hizmet sağlayan kişilerin 2025 yılında yıllık gayri safi iş hasılatı 600.000 TL’yi aşmamalıdır.
- Alım – satım ve hizmet faaliyetlerini aynı anda yürüten işletmelerin 2026’da yıllık satış tutarı ve iş hasılatı tutarının toplamı 1.200.000 TL’nin üzerinde olmamalıdır.
Basit Usulde Vergilendirmeden Kimler Yararlanamaz?
Basit usulde vergilendirmeye tabi olmak için Genel ve Özel Şartları karşılamanız gerekir. Bu vergilendirme türünden faydalanamayan bazı gruplar ise şunlardır:
- Komandit şirketlerin komandite ortakları ve kollektif şirket ortakları,
- Ödünç para verme anlamındaki ikrazat işi yapan banka, banker ve diğer finans kuruluşları,
- Kıymetli maden ve mücevherat alım – satımı yapan kuyumcular ve sarraflar gibi meslek grupları,
- Gelir Vergisi Kanunu 94. madde 1. fıkrasında sayılan kişi ve kurumlara inşaat, onarma işi taahhüt edenler ve taahhütte bulunanlar,
- Sigorta prodüktörleri gibi sigorta şirketine bağlı olmayan fakat yetkili acenteye bağlı olarak aracılık edenler,
- İlan ve reklam işi yapanlar ya da bu işlerin aracılığını üstlenenler,
- Gemi ve gayrimenkul alım – satımı yaparak bu işten para kazananlar,
- İşçileri çalışma bölgelerine götürerek komisyondan kazanan dayıbaşılar hariç aracılık işiyle uğraşanlar,
- Taş, kireç, kum ve çakıl ocakları ile üretim tesisleri, maden işletmeleri ve tuğla, kiremit harmanları işletenler,
- Şehirler arası yük ve yolcu taşımacılığı yapan nakliye, lojistik ve ulaşım şirketleri gibi işletmeler (Sürücüden hariç 14 ve altında oturma yeri olan yolcu ve insan taşıyan kara taşıtları hariç),
- Treyler ve çekici gibi iş makinelerine sahipleri ile bu araçlar ile gelir elde eden işletmeler,
- Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenen iş grupları, sektörler, belediyeler dahilindeki kişiler ve sabit iş yeri durumuna göre gerçek usulde vergilendirmeye tabi tutulan kişi ve işletmeler bu kapsama dahil edilmez.
İlginizi çekebilir: Basit Usulde Yeni Dönem: 30 Bin Üstü Nüfuslu İlçelerde Değişiklik
Basit Usulde Vergilendirme Hakkında Bilmeniz Gerekenler
Basit usulde vergilendirme yöntemine tabi olmak için öncelikle kazancın tespit edilmesi gerekir. Gelir Vergisi Kanunu 46. maddede detaylı olarak belirtilen ticari kazanç tespiti çerçevesinde işlemler yapılır. İşletme ya da kişinin bir hesap dönemi içerisinde elde ettiği hasılattan gider ve satılan malların alım bedelleri çıkarılır. Aradaki müspet fark ticari kazanç olarak tespit edilir.
Ticari gelir hesaplama alış ve satış belgeleri, hasılat belgeleri içerisindeki fatura, Z raporu, dekont gibi resmi makbuzlar ve belgeler incelenerek yapılır. Vergiden muaf tutulan kısım dışında kalan miktar 2026 yılı basit usule tabi olma sınırlarının altında ise vergi tutarı belirlenir. Kazanç sınırı aşıldıysa bu uygulama kapsam dışı kalır.
Basit usulde vergilendirme mükellefi olan kişiler elektronik ortamda defter tutmak için sisteme kayıt olabilir. Belge yüklemesi, beyanname gönderme ve başvuru gibi işlemler bu sistem sayesinde elektronik ortamda dijitalden yapılır.
Kendi işinizin muhasebesini tutmak ve dijital ortamda tek platformdan birçok farklı ön muhasebe sürecini halletmek istiyorsanız şimdi Bizim Hesap’ı ücretsiz deneyin.
